Kentsel Dönüşümde Artık Söz Değil İcraat Zamanı!

Kentsel dönüşüm uzmanı mimar Nihat Şen, kentsel dönüşümle ilgili mikrofonumuza önemli açıklamalar yaptı. Şen, kentsel dönüşümde artık söz değil icraat dönemine geçilmesi gerektiğini belirterek, "Olası Marmara Depremi'ne karşı acil olarak hızlı bir kentsel dönüşüm hamlesi başlatmalıyız."dedi. 
 

Kartal'da ve Son olarak Kağıthane'de yaşanan bina çökmeleri, kentsel dönüşümü yeniden gündeme getirdi. Bu haftaki konuğumuz Mimar Nihat Şen'le Türkiye'deki özellikle de İstanbul'daki kentsel dönüşümü konuştuk. ACİLEN İCRAATA GEÇMEK GEREKİYOR Kentsel dönüşümü sürekli konuştuğumuzu, bir türlü icraata geçemediğimizi belirten Şen, "Kentsel dönüşümün niteliklerini ele alarak hızlı bir dönüşüm sürecine giremiyoruz. Sadece konuşuyoruz. Yaşanılanları çabuk unutuyoruz. Ama unutmamız gerekiyor." dedi. Şen, 6306 sayılı kentsel dönüşüm yasasının 7 yıl önce yürürlüğe girdiğini hatırlatarak, "99 depreminden tekrar bahsetmeye gerek yok, oradan çıkarılması gereken dersler var. Artık hızlı şekilde uygulamaya geçmek gerekiyor. Kentsel dönüşüm, bakanımızında dediği gibi gerçekten terörden sonra en önemli konumuz. Terörü belli seviyede hallettik ancak kentsel dönüşümü maalesef istenilen düzeyde başarabilmiş değiliz.Bu gecikmenin bedelini de, gerçekleşmesi kaçınılmaz olan Marmara depreminde, 99'a göre daha fazla can kaybıyla ödeyebiliriz. Deprem bizim gerçeğimiz. Depremle yaşamayı öğrenmeli, ona göre şehirler, binalar inşa etmeliyiz." dedi. 7 MİLYON BİNANIN DÖNÜŞMESİ GEREKİYOR Türkiye'deki yapı stokunun yüzde 60'ının, ya kaçak ya ruhsatsız veya imara aykırı bir durumda olduğunu belirten Şen, "Türkiye'deki yapı stoğunun büyük kısmı sorunlu. Kaba bir hesapla 7 milyon binanın yenilenmesi gerekiyor. Kentsel dönüşümün 7'inci yılında çok bir mesafe alamadık. Dönüşüm kaplumbağa hızında ilerledi.  Depremin ne zaman olacağı belli değil, her an olabilir, hızlı olmalıyız. Sadece İstanbul'da yaşanacak yıkımın etkilerini tüm Türkiye yaşar. Sanayimiz burada, büyük bir nüfus yaşıyor bölgemizde, ülkeye etkisi inanılmaz olur." dedi.

KENTSEL DEĞİL 'RANTSAL' DÖNÜŞÜM ALGISI HAKİM Kentsel dönüşüm uzmanı ve mimar olarak kentsel dönüşüm sürecini başarılı bulmadığını belirten Şen, "Kentsel dönüşüm halk tarafından, yerel yönetimler hatta bazı bakanlık çalışanlarınca yeterince anlaşılamadı. Sürece bakanlık ve belediyeler yeterince müdahil olmadı. Yeterince anlatılamadığı içinde vatandaşın gözünde Kentsel dönüşüm oldu 'rantsal dönüşüm'. Kötü örnekler de bu algıyı pekiştirdi.  Kentsel dönüşümün ilk örneklerinden olan Fikirtepe bana göre, Kentsel dönüşüm değil, olsa olsa büyük inşaat sahası olabilir. Yasa özünde, insan hayatına öncelik veren, tarihi dokuyu ve mahalle kültürünü koruyabilen, yöresel ve yerel mimarinin yansıtıldığı bir yasa. Olması gereken bu ama maalesef uygulananlar bunu pek yansıtmıyor." DİKEY MİMARİ BİZE UYMUYOR Dikey mimarinin aile yapımıza, kültürümüze pek uymadığını dile getiren Şen, "Dikey mimari bize pek uymuyor, zorunlu alanlar dışında uygulanmamalı. Çünkü aile yapımızı, kültürümüzü adeta yok ediyor.  Düne kadar 50 gökdelen varken bugün 300 gökdelen var İstanbul'da. Az önce örneğini verdiğim Fikirtepe'de eskiden bir ruh vardı, insani ilişkiler, komşuluk vardı. Şimdi o ruhtan bir şey kalmadı. Belki binalar mühendislik adına kötüydü ama mahalle kültürü vardı, mozaik vardı; ülkemizin her köşesinden insan birlikte yaşıyordu. O mozaik artık yok; insanlar hapisteki mahkumlar gibi, bol güvenlikli, etrafı çevrili binalarında kendi bölümlerine giriyorlar. Komşularından habersiz yaşıyorlar. KENTSEL DÖNÜŞÜMÜ BELEDİYELER YÜRÜTMELİ "Kentsel dönüşümün esas uygulayıcısı yerel yönetimler yani belediyeler olmalı. Geçtiğimiz 7 yıllık süreçte, yerel yöneticiler siyasi kaygıyla kentsel dönüşümü olması gerektiği gibi yönetmedi, yönetemedi.  Belediyeler kentsel dönüşümü, siyasi kaygı duymadan, rant için değil vatandaş için yapmalı. Bunu yaparken de vatandaşın gönlünü ve muvafakatını almalı.  Bir kentin imarlaşmasını doğru yapmazsanız, o kentte rahat bir yaşam sürdürmeniz mümkün değil. Doğru bir imar planlaması, nüfus planlaması ve göç planlaması yapılamadığı için 'çarpık şehirler' ortaya çıktı. İnsanlar artık mutlu değil, iletişim yok, herkes asık yüzlü. Şehirler gibi özümüzü yitirdik." BİNA SAĞLIĞINI DA İHMAL ETMEYELİM İnsan sağılığı gibi binalarında zaman zaman kontrol edilmesi gerektiğinin vurgulayan Şen, "insanlar sağlıklarını nasıl ki doktora gidip zaman zaman kontrol ettiriyorsa binalarında zamana zaman kontrol ettirilmesi gerekiyor. Her vatandaş evinin, binasının olası doğal afetlere karşı dayanıklı olup olmadığını mutlaka kontrol ettirmeli. Ödeyeceğiniz bedeller inanın insandan daha değerli değil. 5 dakika öncesini geri getiremiyoruz... Bina risk tespiti mutlaka yapılmalı. Eğer yaşadığınız binaların yenilenmesi gerekiyorsa, çevrenizde de kentsel dönüşüm projesi yoksa, siz harekete geçin. Bu bağlamda devletin sağladığı bir çok kolaylık ve imkan var. Kredi faiz desteği, vergi muafiyeti, kira desteği vb bir sürü imkan sağlıyor devlet. Araştırın, sorun." ADA DEĞİL ALAN BAZLI KENTSEL DÖNÜŞÜM "Kentsel dönüşüm, ada bazlı değil alan bazlı olmalı. Geniş alanları kapsayacak ve kendini finanse edecek bir dönüşüm modeli geliştirilmeli . Şuan yapılan ada bazlı dönüşüm bence binaların yenilenmesinden ileri gitmiyor. Bina yeni ama çevresi, yolu, kaldırımı aynı, sosyal donatısı yok. Bu yanlış.  Bilinçsizce yapılan kentsel dönüşümün ceremesi şimdi çekiliyor. Şu anki krizin nedeni birazda yeterince maliyet analizi yapılamadan girişilen işler.  Dünyada bizimki gibi bir dönüşüm yok. Dünyadaki örneklerinde renovasyon, yani aslına uygun dönüşümü var. bizde ise binanın komple yeniden inşası var. dünyada benzeri olmayan bir model bu." İSTİNAT DUVARLARI BELLİ ARALIKLARLA DENETLENMELİ "Kağıthane'ki olay ilk değil daha öncede yaşandı. Hızlı olmazsak tekrar tekrar yaşanacak. İklim değişiyor, zemin değişiyor. Nasıl bina yaparken zemin etüdüne bakıyoruz ona uygun yapıyoruz, istinat duvarları da bir mühendislik çalışması ile yapılmalı ve denetimden geçmeli. Hatta istinat duvarları belli aralıklarla tekrar tekrar denetlenmeli, kontrolleri yapılmalı. Özellikle derin hafriyatlı inşaat alanları için bu durum çok ciddi şekilde yürütülmeli. Yoksa daha çok yaşanır bu olaylar." KENTSEL DÖNÜŞÜM YASASI REVİZE EDİLMELİ "Yasanın kendi içinde eksikleri var. Uygulamada ortaya çıkıyor bu sorunlar. örneğin mülkiyet hukuku üzerinde çalışmalı, yine vatandaşın mal ve can güvenliğini öne çıkarmak gerekiyor. Revizeler yapılırken, yerel idareler ve bakanlık daha hızlı olmalı. Yerel yönetimlere daha fazla yetki verilmeli. İşler ehli kişilere verilmeli, kontroller sağlanmalı." Kentsel dönüşümde artık hareket zamanı... 

YORUM EKLE
YORUMLAR
Ahmet Karataş
Ahmet Karataş - 3 hafta Önce

Merhaba,
Maltepe de 40 yıl önce yapılmış 16 daireden oluşan bir binada daire sahibiyim fakat tekrar yıkılıp yeniden yapılabilmesi için kat malikleri olarak anlaşamıyoruz.
Bu konuda nasıl bir yol izlememiz gerekiyor yönlendirirseniz çok sevinirim.
iyi çalışmalar.