İlhan Koman Kimdir? İlhan Koman'ın Hayatı

İlhan Koman Kimdir? İlhan Koman'ın hayatı ile ilgili sorular, popüler arama motoru Google'ın İlhan Koman'ı doğum gününde özel doodle yapmasıyla merak konusu haline geldi

İlhan Koman Kimdir? İlhan Koman'ın Hayatı

İlhan Koman kimdir, İlhan Koman'ın hayatı ile ilgili sorular, popüler arama motoru Google'ın İlhan Koman'ın doğum gününe özel doodle yapmasıyla merak konusu haline geldi. Bilim ve sanatı bir araya getirmesiyle ortaya çıkardığı eserleriyle ünlenerek, bu özelliğinden dolayı 'Türk Da Vinci'si' olarak adlendirilen Koman'ın çalışmaları yurt dışında da sergilenmesi üzerine ilk önemli heykeltraşlarımızdan biri olmuştur. 

İLHAN KOMAN KİMDİR?

İlhan Koman, 1921 yılında Edirne'nin Kaleiçi semtinde doğmuş, babası doktor olan İlhan Koman'ın annesi ise Trakya Paşaeli Müdafa-ı Hukluk Cemniyeti kurucularından gazeteci ve milletvekili  Mehmet Şeref Bey'in torunudur.

Türkiye'nin ilk heykel sanatçılarından olmasının yanı sıra, Sanay-i Nefise mektebinin ilk hocalarından ve ilk yöneticilerinden biri olan Koman, Edirne'de ilköğretimini ve  Liseyi bitirmesinin ardından, 1941'de İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Resim Bölümü'ne  girmiş fakat asıl yeteneğinin 'heykel' olduğunu fark eden hocalarının tavsiyeleriyle, bir yıl sonra heykel eğitimi almak üzerek bu bölüme geçmiştir.. Rudolf Belling'in öğrencisi olarak 1946 yılında Güzel Sanatlar, İstanbul Ulusal Akademisinden yüksek şeref derecesiyle mezun oldu.

1951-1958 arasında İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi'ndeki görevinin ardından 1959 yılında İsveç'e yerleşerek Huda isimli teknesinde yaşamaya başlamış, bilim ve sanatı harmanlayarak oluşturduğu eserleyile ise sanat dünyasında kendine özgün bir konum edinmiştir. Bu özelliği dolayısıyla da Türk Da Vinci'si olarak anılmıştır. Figüratif soyutlama alanında en ünlü ve hakkında en çok konuşulan çalışması Akdeniz Heykeli'dir. 

Akdeniz Heykeli, 1980

İlhan Koman “İnsanın kucaklaşması, sevgisi anlatılırken Akdeniz aklıma geldi. Akdeniz büyüktü, bizden bir denizdi. Kucak açmayı bu adla anlatmak istedim. Sevgiyi ve kucaklaşmayı anlatırken bir kadının bütünlüğünden yararlanmak istedim.” der.

İlhan Koman'ın heykellerinin temel öğelerinden biri hareket ise de heykellerin esas formunu, devinim halinde mekanda kapladıkları boşluk oluşturur. Akdeniz Heykeli'de bu yüzden dalgalanan, titreşen, onu izleyerek önünden geçen seyircinin hareketiyle rüzgarda savrulmaya başlar. Akdeniz Heykeli’nin yarısı metalden, diğer yarısı boşluktan yapılmıştır. Dolayısıyla içinde bulunduğu mekan onun organik bir parçası haline gelir.

Halk Sigorta için yapılan ve Zincirlikuyu’da inşa edilerek Genel Müdürlük binası önüne yerleştirilen Akdeniz Heykeli, 1981'de Sedat Simavi Görsel Sanatlar Ödülü'ne layık görülür. 

İLHAN KOMAN HAYATI

17 Haziran 1921'de Edirne'de doğan İlhan Koman'ın babası doktorluk ve çiftçilikle uğraşan Fuat Bey, annesi Sevinç Leman Hanım'dır. Baba tarafı Mohaç Savaşı'ndan sonra Konya’dan Balkanlar'a yerleştirilmiş Türk köylülerindendi; aile 1880'lerde Yugoslavya'dan Edirne'ye göç etmişti. Anne tarafından dedesi, II. Abdülhamid devri devrimcilerinden ve Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin kurucularından Mehmet Şeref Aykut Bey'dir.

Çocukluğu Edirne'nin Kaleiçi semtinde geçti. Edirne Lisesi'ni bitirdikten sonra, 1941'de İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Resim Bölümü'ne girdi. Hocalarının tavsiyesi üzerine bir yıl sonra heykel bölümüne geçti, Rudolf Belling'in öğrencisi olarak 1945'te bu okulu bitirdi.

1947'de Milli Eğitim Bakanlığı'nın açtığı sınavı kazanarak Neşet Günal, Refik Eren ve Sadi Öziş'le birlikte devlet bursu ile Paris'e gönderildi. 1947-50 arasında Fransa'da Academie Julian ve l'Ecole du Louvre'da çalışmalar yaptı. Louvre Müzesi'ndeki çalışmaları sırasında özellikle Mezopotamya ve Mısır sanatından etkilendi. Paris yıllarında çağdaş akımlara yakınlık besleyen sanatçı, ilk sergisini 1948'de Paris'te açtı. 1951 yılında Türkiye'ye dönmeden hemen önce Melda Kaptana ile evlendi, bu evlilikten bir oğlu dünyaya geldi.

Yurda döndükten sonra İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi'nde mecburi hizmetine başlayan sanatçı 1958'e kadar buradaki görevini sürdürdü. 1952'de düzenlenen Anıtkabir Heykel Yarışması'nda "Şeref Holü'ne çıkan merdivenlerin sağındaki kabartma kompozisyonu" birinciliğini kazandı. 1952–1954 yılları arasında bu proje kapsamında gerçekleştirdiği ‘Sakarya Meydan Muharebesi’ konulu rölyefleri Paris'te görüp etkilendiği Mezopotamya ve Mısır rölyeflerinden izler taşımaktadır.

lhan Koman’ın eseri Anıtkabir’deki rölyef, 1954

1953 yılında akademi bünyesinde kurulan metal atölyesinde Sadi Öziş, Hadi Bara, Şadi Çalık ve Zühtü Müridoğlu ile çalışmaya başladı. Aynı dönemde fabrikatör Mazhar Süleymangil’in sağladığı sermaye ile Şadi Çalık ve Sadi Öziş ile birlikte ‘Karemetal’ adlı mobilya atölyesini kurarak modern mobilyalar tasarladı. Fransız Grup Espas’tan esinlenerek 1955'te Ali Hadi Bara, Şadi Öziş ve mimar Tarık Carım ile Türk Grup Espas adlı topluluğu kurdu. Bu grup ile resim, heykel ve mimarinin işbirliğini savunan işler ortaya çıkardı.

İLHAN KOMAN ESERLERİ?

Maddenin ve doğanın içindeki sonsuz devinimin heykellerini oluşturan Koman'ın işleri dinamizmini korur. Demir ve çeşitli metal unsurlarla sanatını doğurmaya çalışır. Türkiye’deki son yıllarında ve İsveç’e gittiği ilk yıllarda malzeme olarak metali kullanır, 1956-1965 yılları arasını, Demir Çağı olarak adlandırır. 

Demir Çağı, 1957

Koman, 1965 sonrasında ahşap yapıtlarıyla karşımıza çıkar. Fakat aynı zaman içerisinde duralit, bronz, demir, plastik gibi birçok malzemeyi de kullanır. Bu dönemde oluşturduğu geometrik ve iç içe geçmiş objeler konstrüktif akımın etkisini hissettirir. Derviş ve Yuvarlanan Kadın gibi heykellerde, hareketi başlatan, seyircinin doğrudan fiziksel müdahalesidir.

Yuvarlanan Kadın, 1983

Från Leonardo (Leonardo’dan), 1971, İsveç

Stokholm’da Mimarlık Yüksek Okulu önünde "Leonardo'ya Selam" heykeli sanatçının beğenilen eserlerindendir.

İLHAN KOMAN'IN CESEDİ VASİYETİ ÜZERİNE YAKILDI 

Hayatının son yirmi yılını ailesiyle birlikte yaşadığı ve atölye olarak kullandığı Huda adlı teknesinde geçiren Koman, 1986'da 65 yaşındayken İsveç'in başkenti Stokholm'de yaşamını yitirdi. Vasiyeti üzerine cesedi yakılarak külleri yaşamının büyük bir bölümünü üzerinde geçirdiği Baltık Denizine atılmıştır.

Çoğunluğu Stokholm'da olmak üzere 20 şehrin sokak ve meydanlarında Koman’ın heykelleri bulunur. Yapı Kredi Sigorta Genel Müdürlüğü binasının önünde bulunan Akdeniz Heykeli sanatçının Türkiye'de bulunan çalışmalarından en bilinenidir. Stokholm’da Mimarlık Yüksek Okulu önünde "Leonardo'ya Selam" heykeli sanatçının beğenilen eserlerindendir.

Güncelleme Tarihi: 18 Haziran 2019, 12:42
Esmanur Tuna


İletişim Hesapları
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER